andrzej_szahaj

Prof. dr hab. Andrzej Szahaj

Zakład Filozofii Współczesnej

pok. 316
tel.: (56) 611 36 67
e-mail: szahaj@uni.torun.pl
Dyżur (semestr letni 2017/18): wtorek, 13.00-14.30
(W terminach Posiedzeń Rady Wydziału Humanistycznego dyżur prof. dr hab. Andrzeja Szahaja będzie odbywał się w środy  w godz. 10.00 – 11.30)

Studia

Kulturoznawstwo, UAM w Poznaniu (1976–1980)

Doktorat

Kultura a komunikacja społeczna. Krytyczna teoria społeczeństwa Jürgena Habermasa w świetle społecznoregulacyjnej teorii kultury (1988), promotor: prof. J. Kmita, recenzenci: prof. M. J. Siemek, prof. M. Ziółkowski.

Habilitacja

(Instytutu Filozofii UAM, 1986) na podstawie pracy Ironia i miłość. Neopragmatyzm Richarda Rorty’ego w kontekście sporu o postmodernizm (Wrocław: Lepoldinum 1996, seria: „Monografie Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej”).

Stanowisko Profesora UMK – 1997.

Tytuł naukowy profesora – 2001.

Stanowisko prof. zwyczajnego – 2005.

Działalność

Członek Komitetu Nauk o Kulturze PAN oraz Komitetu Nauk Filozoficznych PAN. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych oraz kilkudziesięciu artykułów publicystycznych i popularyzatorskich drukowanych na łamach m.in. „Odry”, „Twórczości”, „Przeglądu Politycznego” oraz „Europy – tygodnika idei”.

Staże zagraniczne

“Philosophy and Social Science” (dwutygodniowe kursy naukowe), Inter-University Center of Postgraduate Studies, Dubrovnik, 1986, 1987, 1988
St. John’s College, Oxford University (wrzesień 1987)
St. John’s College, Cambridge University (wrzesień 1989 – marzec 1990)
St. Andrews University, (kwiecień – maj ) 1993
University of Virginia, Charlottesville, 1993/1994, stypendium American Council of Learned Societies
Cambridge University, listopad 1997
Leeds University, luty 1998
Netherlands Institute for Advanced Studies in the Humanities and Social Sciences, Wassenaar, wrzesień 1998 – styczeń 1999, stypendium Fundacji Mellona
University of California, Berkeley, luty – lipiec 1999, stypendium Fundacji Kościuszkowskiej
Stanford University, 2002/2003, stypendium Fundacji Fulbrighta
Bellagio Rockefeller Center, Bellagio, sierpień – wrzesień 2004, stypendium Fundacji Rockefellera

Funkcje

Dziekan Wydziału Humanistycznego UMK
Kierownik Zakładu Filozofii Współczesnej IF UMK

Zainteresowania naukowe

Filozofia współczesna, filozofia polityki, filozofia kultury, neopragmatyzm, postmodernizm, teoria krytyczna, filozofia interpretacji

Publikacje

Książki

Krytyka, emancypacja, dialog. Jurgen Habermas w poszukiwaniu nowego paradygmatu teorii krytycznej, Warszawa: Wydawnictwo Kolegium Otryckiego, 1990

Ironia i miłość. Neopragmatyzm Richarda Rorty’ego w kontekście sporu o postmodernizm, Wrocław, Lepoldinum 1996 (drugie wydanie: 2002)

Jednostka czy wspólnota? Spór liberałów z komunitarystami a „sprawa polska”, Warszawa: Aletheia, 2000 (drugie wydanie: 2006)

Zniewalająca moc kultury. Artykuły i szkice z filozofii kultury, poznania i polityki, Toruń: Wydawnictwo UMK 2004

E Pluribus Unum? Dylematy wielokulturowości i politycznej poprawności, Kraków: Universitas, 2004

Filozofia polityki (wraz Markiem N. Jakubowskim), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 (drugie wydanie: 2006)

Teoria krytyczna szkoły frankfurckiej, Warszawa 2008

Relatywizm i fundamentalizm oraz inne szkice z filozofii kultury i polityki, Torun 2008

Inne publikacje książkowe

O filozofowaniu, perypetiach dzisiejszej kultury i rebus publicis: z profesorem Stefanem Morawskim rozmawiają Andrzej Szahaj i Anna Zeidler-Janiszewska, Toruń, Adam Marszałek, 1995

Postmodernizm w kulturze współczesnej, (broszura), Bydgoszcz, Wers, 2001

Prace redakcyjne

Wokół teorii krytycznej Jurgena Habermasa, (wraz z Andrzejem M. Kaniowskim), Warszawa: Wydawnictwo Kolegium Otryckiego, 1987

Między pragmatyzmem a postmodernizmem. Wokół filozofii Richarda Rorty’ego, Toruń: Wydawnictwo UMK, 1995

Postmodernizm a filozofia (wraz z S. Czerniakiem), Warszawa: IFIS PAN, 1996

Filozofia amerykańska dziś (wraz z T. Komendzińskim), Toruń: Wydawnictwo UMK, 1997

Indywidualizm, wspólnotowość, polityka (wraz z M. N. Jakubowskim i K. Abriszewskim), Toruń: Wydawnictwo UMK, 2002

Od filozofii polityki do praktyki politycznej, Toruń: Wydawnictwo UMK, 2007

Filozofia i etyka interpretacji (wraz z A. Kolą), Kraków: Universitas, 2007

Ważniejsze artykuły

„Interes – poznanie – dyskurs – prawda. Jurgena Habermasa teoria poznania”, Studia Filozoficzne, 1985, vol. 4/1985

„Główne idee Jurgena Habermasa teorii kompetencji komunikacyjnej”, Studia Metodologiczne, 1985, vol. 24

„Jurgena Habermasa teoria działania komunikacyjnego. Próba rekonstrukcji”, w: Andrzej M. Kaniowski, Andrzej Szahaj (red.), Wokół teorii krytycznej Jurgena Habermasa, Warszawa 1987

„Barry Hindess i Paul Q. Hirst o sposobie produkcji, formacji społecznej i przejściu międzyformacyjnym”, w: Adam Czarnota, Kazimierz Wajda, Andrzej Zybertowicz (red.), Interdyscyplinarne Studia nad Genezą Kapitalizmu, Toruń, Wydawnictwo UMK, 1989

„Moc refleksji a siła tradycji, autorytetu i przesądów. Prezentacja polemiki pomiędzy Jurgenem Habermasem i Hansem G. Gadamerem”, Studia Metodologiczne, 1990, vol. 25

„Reflections on the Methodology of Social Sciences in the Critical Theory of Jurgen Habermas”, in: Jerzy Kmita, Krystyna Zamiara (red.), Visions of Culture and the Models of Cultural Sciences, Amsterdam-Atlanta, Rodopi, 1989

„Ciągłość i zmiana teorii krytycznej. Przyczynek do analizy ewolucji poglądów Jurgena Habermasa”, Studia Filozoficzne, 1989, vol. 9/1989

„Actuality of the Frankfurt School’s Critical Theory of Society: The Polish Reception”, w: Philip Engeldorp Gastelaars, Sławomir Magala, Otto Preuss (red.), Critics and Critical Theory in Eastern Europe, Rotterdam, Universitaire Pers Rotterdam, 1989

„Główne idee społeczno-filozoficzne krytycznej teorii społeczeństwa szkoły frankfurckiej”, Acta Universitatis Nicolai Copernici, Filozofia, Toruń 1990. vol. 11

„Główne przesłanki epistemologiczne i metodologiczne krytycznej teorii społeczeństwa szkoły frankfurckiej”, w: Krystyna Zamiara (red.), Epistemologiczne podstawy badań nad kulturą, Warszawa, PWN, 1992

„Richard Rorty czyli nieodparty urok (neo)pragmatyzmu w postmodernizm przemienionego”, w: A.Zeidler-Janiszewska (red.), Oblicza postmoderny, Warszawa, Instytut Kultury, 1992

„A Few Remarks on Richard Rorty’s Philosophy”, Ruch Filozoficzny, 1993, vol.2/1993

„Jerzy Kmita – między modernizmem a postmodernizmem”, Acta Universitatis Nicolai Copernici, Filozofia, 1993, vol. 16,

„Teksty na wolności. Strukturalizm – poststrukturalizm – postmodernizm”, Kultura Współczesna, 1993, vol. 2/1993

„Jean Baudrillard – między rozpaczą a ironią”, Kultura Współczesna, 1993, vol. 3/1993

„Richarda Rorty’ego humanizm bez metafizyki i jego etyczno-polityczne implikacje”, Etyka, 1993, vol. 26

„Nadzieja w ponowoczesności. Stanowisko Zygmunta Baumana na mapie sporu o postmodernizm”, w: Anna Zeidler-Janiszewska, Trudna ponowoczesność. Rozmowy z Zygmuntem Baumanem, Poznań, Wydaw. Humaniora, 1995

„O tzw. mocnym programie socjologii wiedzy szkoły edynburskiej”, Kultura Współczesna, 1995, vol. 1-2/1995

„The Task of Philosophy”, History of European Ideas, vol. 20, no. 1-3, 1995

„Ponowoczesność – czas karnawału? Postmodernizm – filozofia błazna?”, Odra, listopad 1995

„Ironia, majsterkowanie i miłość”, w: Zbigniew Kwieciński (red.), Demokracja a oświata, kształcenie i wychowanie, Toruń, Edytor, 1996

„Co to jest postmodernizm?”, Ethos, vol. 33-34, 1996

„Bać się postmodernizmu?”, w: Stanisław Czerniak, Andrzej Szahaj (red), Postmodernizm a filozofia, Warszawa, Wydawnictwo IFIS PAN, 1996

„Granice anarchizmu interpretacyjnego”, Teksty Drugie, 1997, vol. 6/1997

„Czy możliwa jest kultura do końca zidiosynkratyzowana?”, Kultura Współczesna, 1997, vol. 2/1997

„Neopragmatyzm Hilarego Putnama”, Przegląd Filozoficzny, 1998, vol. 1/1998

„Filozofia i jej problemy jako elementy kultury”, wstęp do: Richard Rorty, Konsekwencje pragmatyzmu, Warszawa, Wydawnictwo IFIS PAN, 1998

„O fundamentalizmie i nie tylko”, Etyka, 1998, vol. 31

„Paninterpretacjonizm, czyli nie ma niczego w tekście czego by pierwej nie było w kontekście”, Teksty drugie, 1998, vol. 4/1998

„Gonić harcowników?”, Teksty drugie, 1999, vol. 6/1999

„Jednostka czy wspólnota? O sporze liberałów z komunitarystami w najnowszej filozofii polityki”, w: Justyna Miklaszewska (red.), Liberalizm u schyłku XX wieku, Kraków, Meritum, 1999

„Spór o Rorty’ego”, Toruński Przegląd Filozoficzny, vol. 2/2000

„What Kind of Liberalism do Poles (and not only Poles) Need?”, w: J. Miklaszewska (red.), Democracy in Central Europe 1989 – 1999, Kraków, Meritum, 2000

„Filozofia jako działalność sensotwórcza”, Przegląd Filozoficzny, vol. 2/2000

„Stefana Morawskiego prywatna wojna z postmodernizmem”, Odra, vol. 1/2001

„Polubić konserwatyzm?”, Przegląd Polityczny, 2001, vol. 48

„Sprawiedliwość jako bezstronność”, Przegląd Polityczny, 2001, vol. 51

„Cultural Pluralism and the Problem of Tolerance”, in: E. Rewers, J. Sójka (eds), Man within Culture at the Threshold of the 21st Century, Poznań, Wydaw. Humaniora, 2001

“Nie ma niczego poza interpretacją, tako rzecze Stanley Fish”, Errgo, 2001, vol.2

„Ponowoczesny liberalizm Johna Graya”, Przegląd Polityczny, 2002, vol. 10

„Znakoświat”, Teksty drugie, 2002, vol.4

„Racjonalizm, technokratyzm i śmierć polityki”, w: J. Miklaszewska (red.), Rozum a porządek społeczny, Kraków 2002

„Zniewalająca moc kultury”, wstęp do: S. Fish, Interpretacja, retoryka, polityka,. Eseje wybrane, wybór, redakcja i przedmowa – A. Szahaj, Kraków: Universitas, 2002

“Bałkanizacja USA ?” Przegląd Polityczny, 2003, vol. 59

„Poprawność polityczna i jej praktyki”, Przegląd Polityczny, 2003, vol. 60

„Tandeta i wyrafinowanie. Rzecz o Ameryce”, Przegląd polityczny, 2003, vol. 61

„Ideologia wielokulturowości w kontekście filozofii polityki”, Errgo, 2004, vol. 6

„Niesprawiedliwość a demoralizacja”, w: P. Żuk (red.), Demokracja spektaklu?, Warszawa, Scholar 2004

„Polska niesprawiedliwość”, in: J. Hudzik, W. Woźniak (red.), Sfera publiczna. Kondycja-przejawy-przemiany, Lublin, Wydawnictwo UMCS, 2006

“Etyczne i polityczne dylematy wielokulturowości”, w: D. Probucka (red.), Etyka i polityka, Kraków, Wydawnictwo Akademii Pedagogicznej, 2006

Przekłady (wszystkie z języka angielskiego)

Jurgen Habermas, „Aspekty racjonalności działania”, w: Andrzej M.Kaniowski, Andrzej Szahaj” (red..), Wokół teorii krytycznej Jurgena Habermasa, Warszawa, Wydawnictwo Kolegium Otryckiego, 1987

„Dialektyka racjonalizacji, wywiad z Jurgenem Habermasem” (wraz z L. Witkowskim), w: Andrzej M. Kaniowski, Andrzej Szahaj (red.), Wokół teorii krytycznej Jurgena Habermasa, Warszawa, Wydaw. Kolegium Otryckiego, 1987

Jean Heal, „Wittgenstein a relatywizm”, Acta Universitatis Nicolai Copernici, Filozofia, 1993, vol. 16

Zbigniew A. Pełczyński, „Hegel o stosunkach międzynarodowych”, w: Zbigniew A. Pełczynski, Wolność, państwo, społeczeństwo, Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1998

Zbigniew A. Pełczyński, „Hegla filozofia polityczna. Kilka uwag o jej współczesnej ważności”, w: Z.A.Pełczyński, Wolność, państwo, społeczeństwo, Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1998

Richard Rorty, „Putnam a groźba relatywizmu” w: Andrzej Szahaj (red.), Pomiędzy pragmatyzmem a postmodernizmem. Wokół filozofii Richarda Rorty’ego, Toruń, Wydaw. UMK, 1995

Richard Rorty, „Filozofia jako nauka, jako metafora i jako polityka”, w: Andrzej Szahaj (red.), Pomiędzy pragmatyzmem a postmodernizmem. Wokół filozofii Richarda Rorty’ego, Toruń, Wydawnictwo UMK, 1995

Richard Rorty, „Filozofia a przyszłość”, Przegląd Filozoficzny,1996, nr. 1 (razem z A. Grzelińskim)

Jean Baudrillard, „Gra resztkami”, w: Stanisław Czerniak, Andrzej Szahaj (red.), Postmodernizm a filozofia , Warszawa, Wydawnictwo IFIS PAN, 1996

Zygmunt Bauman, „Ponowoczesność, czyli dekonstruowanie nieśmiertelności”, w: Stanisław Czerniak, Andrzej Szahaj (red), Postmodernizm a filozofia

Stanley Fish, „Czy na tych ćwiczeniach jest tekst?”, “Co czyni interpretację możliwą do przyjęcia?”, “Retoryka”, “Drogą antyformalistyczną aż do końca”, w: S. Fish, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, wybór, redakcja i przedmowa A. Szahaj, Kraków, Universitas, 2002.

Richard Rorty, “Zmierzch prawdy ostatecznej i narodziny kultury literackiej”, Teksty drugie, vol. 6/2003

Richard Rorty, Andrzej Szahaj, „Ameryka jako niedokończony projekt (rozmowa)”, Przegląd polityczny, 2000, vol. 62/63 (oryginał angielski opublikowany pod tytułem „Biography and Philosophy” w: Eduardo Mendieta (red.), Take Care of Freedom and Truth will Take Care of Itself, Interviews with Richard Rorty, Stanford University Press 2006).