Dni Filozofii 2018

Dni Filozofii 2018

16-18 maja 2018

Środa, 16 maja

16:30

Wydział Humanistyczny,
sala I

Druciarz, żołnierz, krawiec, szpieg, szafarz czy laborant? Szkic do wizerunku współczesnego filozofa

Dr hab. Marcin Zdrenka

Wykład jest próbą naszkicowania współczesnego portretu filozofa – figury dzisiaj cokolwiek podejrzanej. W  potocznym mniemaniu „miłośnik mądrości” i to, co ma do powiedzenia nie jest ani interesujące, ani ważne, prędzej – pocieszne, nawet komiczne i całkowicie zbędne. Zajmujący przez wieki uprzywilejowaną i szacowną pozycję filozof został dziś zepchnięty przez innych „opowiadaczy świata” – fizyków, biologów, socjologów czy ekonomistów na margines kultury. Być może stał się nawet banitą. Ale filozof także z takiej pozycji potrafi zrobić atut i powrócić w nowych i przewrotnych, ale wciąż ważnych rolach: druciarza, szpiega, krawca, szafarza czy innych. Spróbujmy przyjrzeć się wspólnie tym maskom i rozpoznać jak służą one filozofii.

17:30

Centrum Sztuki Współczesnej

Filozofia a planetarny kryzys środowiskowy

Wykład dyskusyjny z pokazem fragmentów filmu „Czy czeka nas koniec?”/Before the Flood (reż. F. Stevens, narrator L. DiCaprio, 2016).

dr hab. Ewa Bińczyk, prof. UMK

W rozmowie poszukamy odpowiedzi na następujące pytania: dlaczego zmiana klimatyczna określana jest jako największe wyzwanie egzystencjalne XXI stulecia? Jakie są filozoficzne konsekwencje wymierania gatunków i kryzysu środowiskowego, z którym mamy do czynienia? Czy rzeczywiście tkwimy w marazmie, jeśli chodzi o ochronę przyrody? Jaka jest przyszłość cywilizacji w obliczu degradacji systemów planetarnych?

19:00

Centrum Sztuki Współczesnej

Film, fantastyka, filozofia

Wykład otwarty

dr hab. Krzysztof Abriszewski

Filozofię z fantastyką łączą wysiłki, żeby wyobrażać sobie to, co niecodzienne, nieznane, trudne do pomyślenia, ale także próby, by wyobrazić sobie wszystko to, co znane i co nas otacza w inny, zaskakujący, świeży sposób. Choć obie zasadniczo posługują się innymi środkami – filozofia abstrakcyjnymi pojęciami, zaś fantastyka snuciem opowieści (choć nie zawsze ta różnica jest taka klarowna), to zaskakująco lub nie, całkiem często spotykają się w podobnym miejscu. Film pozostaje nadto specyficznym medium, które zarówno snuciu fantastycznych historii, jak i abstrakcyjnym dociekaniom narzuca własne warunki.

W toku spotkania „Film, fantastyka, filozofia” zaprezentujemy przykłady tego co filozofia może wyczytywać z filmów fantastycznych i fantastyki w ogóle.

Czwartek, 17 maja

12:00 – 15:30

Wydział Humanistyczny UMK

Gra terenowa

Od godziny 12.00; czas trwania pojedynczej rozgrywki: około 20-30 minut

dr hab. Krzysztof Abriszewski, mgr Paweł Gąska, mgr Aleksandra Łuksza, mgr Justyna Nowak, mgr Marek al-Sofij Han Ardabili, mgr Adrian Zabielski

zapisy grup: fifilozofia@umk.pl

Wszystkich zainteresowanych poznaniem najważniejszych myśli kluczowych filozofów i zagraniem w ciekawą grę fabularną, zapraszamy na fascynującą podróż po alternatywnych historiach i wymyślonych rzeczywistościach. Wciel się w postać podróżującego w czasie cyborga i dzięki Swoim wyborom zdobądź odpowiedzi na pytania jak wyglądałby świat, gdyby nigdy nie pojawiła się myśl Kartezjusza? Albo gdyby Kant nigdy nie opublikował swoich dzieł? Co by się stało, gdyby Sokrates nigdy nie wyszedł na ulice, a Leibniz nie był szpiegiem? Gra skierowana jest do osób w wieku od 8 lat wzwyż i nie wymaga znajomości filozofii. Grać można samemu lub w parach.

16:00

Wydział Humanistyczny UMK,
sala I

Z czego śmieje się Demokryt?

Wykład otwarty

dr hab. Tomasz Kupś, prof. UMK

Obraz siedemnastowiecznego hiszpańskiego malarza José de Ribery zatytułowany „Demokryt” przedstawia starszego mężczyznę siedzącego za stołem, z niezapisaną kartką papieru w dłoni. Mężczyzna spogląda prosto przed siebie, nawiązując wzrokowy kontakt z widzem i śmieje się. Podstawą tego przedstawienia jest literacki motyw, znajdujący się w jednym z dialogów rzymskiego satyryka Lukiana z Samosaty.

Odpowiedź na tytułowe pytanie ujawnia zaskakującą prawdę na temat celu, jaki zapewne Demokryt wyznaczył swej filozofii. Jest też okazją by uświadomić sobie ścisłe, ale niełatwe związki w jakich pozostają ze sobą religia, filozofia i nauka. 

17:00

Wydział Humanistyczny UMK, sala I

Medykalizacja człowieka – nadzieja czy zagrożenie?

Wykład otwarty

dr Marcin Leźnicki

Dynamiczny postęp nauk medycznych przyczynił się do lepszego poznania etiologii chorób trapiących ludzkość na przestrzeni dziejów, dając przy tym realną szansę opracowania metod i środków ich skutecznego zwalczania. Z drugiej strony, nie sposób nie zauważyć, że wspomniany proces dalece wykroczył poza ramy obiektywnego rozpoznania zjawiska choroby i zdrowia, podporządkowując jurysdykcji medycznej obszary życia nieleżące dotychczas w polu zainteresowania medycyny, w tym kwestie polityczne, społeczne, jak również moralne. Te z kolei, jak zauważył P. Conrad, zaczęto definiować i traktować jako problemy stricte medyczne, tj. jako choroby, dysfunkcje, oraz zaburzenia, które należy zwalczać z użyciem aparatury i narzędzi medycznych. W referacie przedstawione zostaną zasadnicze obawy, jakie wiążą się z rozwojem medykalizacji.

18:00

Kawiarnia PERS

Jeśli rozmawiać - to jak? Filozofia o praktyce racjonalnego dyskursu

Warsztaty dyskusyjne

dr Daniel Żuromski, dr Adam Fedyniuk, mgr Maria Przybylska

W ostatnich latach dotkliwie odczuwamy zaostrzenie języka w dyskursie społecznym. Model dialogu zaczyna być wypierany przez model sporu, w którym celem komunikacji przestaje być znalezienie racjonalnego rozwiązania przez przedstawienie opinii i wymianę poglądów, a staje się nim podział uczestników słownych potyczek na zwycięzców i przegranych. Czyżbyśmy zapominali, że to właśnie otwartość na rozmowy, w których każdy, bez narażania się na wrogość, może zabrać głos i wyrazić swoje zdanie, stanowi o podstawach współżycia społecznego i demokracji?

Filozofia potrafi zmierzyć się z tymi kwestiami, przypominając o swoim pięknym dziedzictwie wypracowanym przez wiele pokoleń. Daje nam ona bogactwo sposobów wymiany poglądów, podczas której zapewnia się szacunek rozmówcom o odmiennych przekonaniach. Sztuka dialogu, prowadzenia dyskusji i wysławiania się po dziś dzień są ważnym elementem życia każdego człowieka będącego częścią współczesnego społeczeństwa.
Zapraszamy do udziału w warsztatach zaznajamiających nas z bogactwem dobrych praktyk racjonalnego debatowania, którymi hojnie obdarowuje nas filozofia.

Piątek, 18 maja

Blok: Filozofia i kultura popularna – warsztaty

10:00

Centrum Sztuki Współczesnej

Filozofia w grach wideo

mgr Paweł Gąska

Ze względu na niezrozumienie ich specyfiki gry wideo i fantastyka często spotykają się ze zjadliwą krytyką i lekceważeniem. Proponujemy pomyśleć o nich w nowy, inny sposób. Pokażemy, że fantastyka jest alternatywną drogą rozważania problemów egzystencjalnych, zaś gry wideo są iście filozoficzną czynnością dociekania, o ile gra się świadomie i dokonuje refleksji nad swoimi działaniami.

12:00

Centrum Sztuki Współczesnej

Filozofia filmów o superbohaterach

dr hab. Krzysztof Abriszewski

Wbrew utartym stereotypom, filozofia pozwala analizować współczesną kulturę popularną. Może na przykład pomóc odpowiedzieć na pytanie, dlaczego niektóre filmy o superbohaterach są bardziej udane niż inne. W toku spotkania przedstawione zostanie, w jaki sposób można tego rodzaju opowieści analizować.

14:00

Centrum Sztuki Współczesnej

Postpamięć

mgr Justyna Nowak

Czy możemy zapomnieć o traumatycznych wydarzeniach historycznych? Drugie życie imperiów/imperializmu  w popkulturze pokazuje, że nie. Analiza zjawiska pamięci postkolonialnej na podstawie „Czasu mroku” i w „Objęciach węża”.

 

16:00

Wydział Humanistyczny UMK,
sala I

Filozofowie o emocjach i uczuciach

prof. dr hab. Jolanta Żelazna

Filozofię zwykle kojarzy się z rozumowym badaniem rzeczywistości i poszukiwaniem prawdy, z chłodnym, obiektywnym dystansem wobec emocji i uczuć, które zniekształcają nasze poznanie. O tym, jak bardzo błędne jest takie skojarzenie, można się przekonać, czytając dzieła wielkich filozofów tworzących od czasów antyku po współczesność. Platon, stoicy, Descartes, Rousseau, Nietzsche, Scheler i wielu innych myślicieli pisało o emocjach i uczuciach ze znawstwem i respektem, doceniając ich znaczenie dla ludzkiego poznania.    

Dodatkowo 24 maja o godzinie 15.00 wraz z Wydawnictwem Naukowym UMK zapraszamy na promocję książki dr Anny Markwart Bogactwo uczuć moralnych. Jednostka i społeczeństwo we wzajemnych oddziaływaniach w perspektywie filozofii Adama Smitha (seria Monografie Fundacji Nauki Polskiej).  Spotkanie z udziałem Autorki odbędzie się w sali I na Wydziale Humanistycznym UMK.

Adam Smith (1723–1790), szkocki filozof i ekonomista, znany jest przede wszystkim z książki Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (1776), jednak drugą dziedziną jego zainteresowań była filozofia moralna. Realcja pomiędzy tymi dwiema częściami jego myśli: słynną koncepcją „niewidzialnej ręki rynku”, a przekonaniem o silnych międzyludzkich więziach łączących społeczność, stanowi wciąż wyzwanie dla badaczy. Człowiek w filozofii Adama Smitha jest istotą społeczną, która wśród innych buduje swoją tożsamość, od nich uczy się moralności i wydawania ocen, z otoczenia czerpie zwyczaje, poglądy, wzorce postępowania.